من یاغی دربندم

مطالب سعید علیجانی/اهل گنو/اهل شعر/طرفدار دانش آزاد

من یاغی دربندم

مطالب سعید علیجانی/اهل گنو/اهل شعر/طرفدار دانش آزاد

آخرین نظرات
  • ۲۶ آبان ۹۵، ۲۱:۰۲ - مجهول
    like

۵ مطلب با کلمه‌ی کلیدی «آزاد» ثبت شده است

در مطلب قبلی در مورد این که چجوری تونستم یه مقاله رو از سایت کتابخانهٔ مرکزی دانشگاه شریف دانلود کنم، نوشتم. خب در نگاه اول با استفاده از روش‌های معمول نمیشه اون مقاله رو دانلود کرد. و من برای دانلود از ابزارهای کاربردی و قوی گنو/لینوکس استفاده کردم. بگذریم از این که مقاله رو با فرمت png و کیفیت پایین قرار دادن. وقتی داشتم فایل‌های دانلودشده رو مرور کردم، به این عکس برخوردم.


عکسی که منو به فکر فرو برد تا مطلبی در مورد مهم بودن دانش آزاد بنویسم. این عکس و این سایت نمونهٔ قابل مشاهدهٔ انحصار دانش، محدود کردن دیگران و محروم کردن بقیه از کسب دانشه. یه محیط آکادمیک که تنها دانش رو در اختیار افراد اون محیط قرار میده و افرادی که خارج از اون محیط هستند هیچ حقی ندارند که پایان‌نامه‌ها رو مطالعه کنند. همچنین خود اعضای اون محیط هم آزادی کامل ندارند و تنها می‌تونن پایان‌نامه‌ها رو مطالعه کنند، به طور مثال آزادی کپی کردن رو ندارند.


من تو مقالهٔ فلسفهٔ آزادی دانش، در مورد محدودیت محیط‌های آکادمیک نوشتم. تنها راهی که یه نفر می‌تونه به پایان‌نامه‌های یه دانشگاه دست پیدا کنه اینه که عضو اون دانشگاه (دانشجو یا استاد) بشه. و خب به این راحتی‌ها هم نیست، به طور مثال من می‌خوام به سه تا پایان‌نامه از سه دانشگاه مختلف با موضوعات فلسفه، ژنتیک و ریاضیات دست پیدا کنم، و عمر انسان به اندازه‌ای نیست که بتونه برای مطالعهٔ هر پایان‌نامه‌ای عضو یه دانشگاه متفاوت بشه. این نکته رو در نظر داشته باشیم که انحصار دانش و محدودیت باعث عدم پیشرفت دانش میشه. یکی از بهترین جملاتی که تو این چند وقته دیدم این بود «دانش تنها با اشتراک گذاری آن رشد می‌کند». این جمله شعار سایت wikiToLearn هست که سعی می‌کنم در یه مطلب جدا در موردش بنویسم.
.

knowledge only grows if shared


اگر به دنبال پیشرفت دانش و جامعه هستیم، باید قبول داشته باشیم که دانش آزاد موضوع خیلی مهمیه. این که مطالعهٔ هر محتوایی (کتاب، مقاله، پایان‌نامه و ...) برای همهٔ انسان‌ها امکان‌پذیر و آزاد باشه. تا انسان‌های بیشتری یاد بگیرند و در گسترش دانش کمک داشته باشند. هر چقدر افراد بیشتری بتونن آزادی کسب دانش رو داشته باشند، جامعه بیشتر پیشرفت می‌کنه.


و در آخر، برای آشنایی با دانش آزاد مقالهٔ دانش آزاد در ویکی‌پدیا رو بخونید و برای عمیق‌تر شدن، ویکی بنیاد دانش آزاد رو بخونید و در صورت تمایل با ما همکاری کنید.



۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰ ۰۳ فروردين ۹۵ ، ۱۹:۱۵
سعید علیجانی
خیلی از افرادی که از طریق تورنت فایل دانلود می‌کنند، آپلود خودشون رو می‌بندند و تنها فایلی رو که هست، دانلود می‌کنند.


توضیح کوتاه: تورنت به این صورت کار می‌کنه که افراد فایل رو از یک جای مشخص (مثلن یک سرور) دریافت نمی‌کنند، و فایل در اختیار افراد مختلف هست و به صورت فرد به فرد (p2p) افراد قسمت‌های مختلف فایل رو به هم می‌فرستند، و از هم دریافت می‌کنن. برای آشنایی اولیه مقالهٔ بیت‌تورنت در ویکی‌پدیا رو مطالعه کنید.



خب برگردیم به قسمت اول، همون طوری که گفتم خیلی از افرادی که برای دانلود از تورنت استفاده می‌کنند، آپلود خودشون رو می‌بندن و به اصطلاح سید نمی‌دن. خب در نگاه اول این کار هیچ منفعتی برای افراد نداره که پهنای باند خودشون رو صرف آپلود کنن، وقتی می‌تونن تنها دانلود داشته باشند. اما اگه به صورت عمیق‌تر به مساله نگاه کنیم، سید دادن می‌تونه به نفع خودشون باشه. این رو در سه مورد بررسی می‌کنم.

۱- فرض کنید تورنتی هست که ما شروع به گرفتنش کردیم، ولی در حال حاضر ناقصه، و سایر افرادی که این تورنت رو گرفتن، فایل رو ناقض در اختیار دارند. اگه ما به این تورنت ناقص سید ندیم، افراد جدیدی که اضافه میشن این تورنت رو بگیرن صفر درصد از فایل رو دارند، و منتظر می‌مونن که یکی پیدا بشه که فایل رو به صورت کامل داشته باشه، وقتی اون فرد که فایل رو کامل داره، میاد و شروع می‌کنه به سید دادن، افرادی که فایل رو صفر درصد یا ناقص داشتن، همه شروع می‌کنن به گرفتن فایل از اون فرد.  این جوری ما باید صبر کنیم که اون فرد که فایل رو کامل داره، قسمت‌هایی از فایل رو که ما نداریم، بهمون بفرسته، در صورتی که اون فرد داره فایل رو به همه می‌فرسته (ما، سایر افرادی که فایل رو ناقص دارن و افرادی که فایل رو ندارن). پس زمان زیادی طول می‌کشه که ما فایلمون کامل بشه. هم این که سرعت انتقال کم میشه، یه نفر داره به همه می‌فرسته. هم این که اگه ما قبل از سید دادن اون فردی که فایل رو کامل داره، فایل رو به افرادی که صفر در صد یا فایل ناقص رو در اختیار داشتند می‌فرستادیم، الان اون‌ها هم بخشی از فایل رو داشتند و اون فردی که فایل رو کامل داره، تنها با فرستادن بخش ناقص فایل به ما و سایر افراد، باعث می‌شد که این فایل زودتر کامل بشه، چون در این صورت تنها کافیه که بخش کمتری از فایل رو به ما و سایر افراد بفرسته، و سایر افراد هم حین گرفتن این بخش‌ها، بین هم بخش‌های ناقص رو پخش می‌کردن و با سرعت بیشتری فایل تکمیل می‌شد.

۲- فرض کنید که ما یه فایل رو از طریق تورنت به صورت کامل گرفتیم. بعد از گرفتن، تورنت رو متوقف می‌کنیم. و به کس دیگه‌‌ای نمی‌فرستیم. این فایل بخشی از یک مجموعه هست که به جز ما افراد دیگه هم می‌خوان که این فایل و سایر فایل‌های مجموعه رو دریافت کنن. یه سری هستن که این فایل و سایر فایل‌های مجموعه رو به صورت کامل دارن با این تفاوت که اونا برعکس ما، تورنت رو متوقف نکردن و به سایر افراد می‌فرستن. خب در این صورت هم اگه فرد جدیدی اضافه شه و بخواد یکی از این فایل‌ها رو بگیره، این فایل رو از یکی از اون افرادی که فایل رو کامل داره می‌گیره و ما هم داریم یه فایل دیگه از این مجموعه رو از این افراد می‌گیریم. خب اگه ما به اون تورنتی که متوقفش کردیم سید می‌دادیم، اون فرد جدید، فایل رو علاوه بر سایرین از ما هم می‌گرفت و این باعث می‌شد که فایلش سریع‌تر دانلود بشه و هم این که باعث می‌شد ما هم فایل جدید رو سریع‌تر بگیریم، چون سایر افرادی که فایل مورد نظر ما رو کامل داشتند، بیشتر بهمون آپلود می‌کردن.

۳- فرض کنید، همهٔ افراد این مدلی فکر کنن که تنها باید تورنت رو دانلود کنن و آپلود نداشته باشن. خب این جوری اول که هیچ تورنتی ایجاد نمی‌شد و تورنت‌هایی هم که بود، اصلن دانلود نمی‌شد، چون اصلن سیدری نیست. و این روش انتقال فایل سریع و خوب، ناکارآمد می‌شد.

در کل این نکته رو در نظر داشته باشیم که هر چقدر سیدر بیشتر بشه و هر چقدر سیدرها بیشتر سید بدن، به نفع همهٔ افرادی هست که از تورنت استفاده می‌کنن و ما وقتی فقط یه لیچر هستیم، و هیچ آپلودی نداریم، داریم به ضرر همهٔ افراد (از جمله خودمون) کار می‌کنیم، که تو موارد بالا بررسیش کردیم.

این مثال در مورد تورنت بود. می‌خوام بگم که این طرز رفتار رو میشه به فعالیت‌های دانش آزاد، نرم‌افزار آزاد، تولید و انتشار آزاد محتوا و ... تعمیم داد. یعنی وقتی ما وقتی تو یه دانشنامهٔ آزاد ویکی‌پدیا ویرایش می‌کنیم و محتوای آزاد رو به اون جا اضافه می‌کنیم، داریم در تکمیل شدن یه چیزی مشارکت می‌کنیم که مثل همون فایل تورنت، چیزی هست که خودمون می‌خوایم و بهش نیاز داریم. یا وقتی که دانشی رو که داریم به صورت آزاد منتشر می‌کنیم، یا وقتی در توسعهٔ یک نرم‌افزار آزاد مشارکت می‌کنیم و بخشی از اون رو تکمیل می‌کنیم، هم همین اتفاق می‌افته.

و مورد ۳ که دربارهٔ سید دادن به تورنت نوشتم، خیلی نکتهٔ مهمی هست، وقتی همه این مدلی فکر کنن که به هیچ تورنتی نباید سید بدن، هیچ تورنتی ایجاد نمیشه و وقتی هم که همه این مدلی فکر کنن که تو هیچ فعالیت آزادی مشارکت نکنن و فقط مصرف‌کننده باشن، هیچ محتوا، دانش، نرم‌افزار و در کل محصول آزادی نخواهد بود. و وقتی هیچ چیز آزادی نباشه، انگار که هیچ چیزی نیست. در اون صورت مثل باید برای به دست آوردن یه نرم‌افزار، یا یه کتاب یا چیزای دیگه باید کلی زور بی‌خودی زد.

موفق باشید!
سید دادن فراموش نشه

۰ نظر موافقین ۱ مخالفین ۰ ۲۳ اسفند ۹۴ ، ۲۳:۵۵
سعید علیجانی
یکی از معضلات من این بود که شعرهام رو جایی ذخیره نکرده بودم. و می‌خواستم یه جای درست و حسابی که همیشه دردسترس باشه ذخیره‌شون کنم. خب گیت‌هاب بهترین گزینه واسه این کار هست و من تصمیم گرفتم، شعرهام رو تو گیت‌هاب ذخیره کنم.

مرحلهٔ اول این بود که تمام شعرهایی رو که نوشتم، تایپ کنم و نشستم و تایپ کردم.
مرحلهٔ دوم دیدم حالا که همه‌رو تایپ کردم و ذخیره کردم و می‌خوام تو گیت‌هاب قرارشون بدم. گفتم بهتره که یه ظاهر خوب بهشون بدم. از اون جایی که گیت‌هاب می‌تونه برای ما کار یه سایت یا وبلاگ استاتیک رو راه بندازه، از این قابلیتش استفاده کردم. این جوری شعرهای من همیشه یه آدرس توی وب دارن که اگه خواستم به کسی یک شعر رو معرفی کنم، می‌تونم راحت لینکش رو بدم. قبلن در مورد راه‌اندازی وبلاگ استاتیک با استفاده از گیت‌هاب یه مطلب کوتاه نوشته بودم. برای شعرها هم مثل وبلاگ اهل گنو، از استاتیک‌جنریتور نیکولا (که با پایتون نوشته شده) استفاده کردم و همون تم قبلی رو هم بهش دادم. چون زیاد ظاهرش برام مهم نبود و مهم همون ذخیره شدن بود. خب این جوری خیالم راحته و هر چی شعر جدید بنویسم بعد از تایپ کردن، با چهار تا کامند، توگیت‌هاب ذخیره میشن. و هر وقت هم تغییری اعمال کنم، به همین صورت و همهٔ شعرها رو به صورت یک‌جا در تمام وسایل، هم به صورت متن و هم به صورت html دارم.

نکتهٔ دیگه اینه که من این شعرها رو با مجوز آزاد منتشر کردم و فقط استفادهٔ تجاری رو ممنوع کردم. شاید در آینده شعری نوشتم که کسی خواست به صورت تجاری چاپ کنه و اون وقت شاید یه پولی هم گیر من اومد :) استفاده از این شعرها به جز همون استفادهٔ تجاری برای همه آزاده.

با توجه به این که از نیکولا استفاده کردم، مثل وبلاگ قبلی اونو به disqus وصل کردم و پایین هر شعر دیگران می‌تونن، نظرات و نقدهای خودشون رو وارد کنن. و اگه خودم هم نقدی رو به صورت حضوری شنیدم، اگه یادم بمونه، وارد می‌کنم که در کنار شعرها نقدهای اون‌ها هم باشه.

خب این به عنوان معرفی میزبان شعرهای من.
اآدرسش هم اینه:  saeedalijani.github.io/poem

در مطلب بعدی به یه کار جالب و باحال رو معرفی می‌کنم که تونستم بعد از تایپ کردن شعرها داشته باشم.
 سعی می‌کنم مطالب بیشتری با موضوع فرهنگ آزاد بنویسم که به این حرکت یه جورایی مرتبط میشه.
۱ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰ ۱۸ آذر ۹۴ ، ۱۷:۱۴
سعید علیجانی
کمی شوخی...
بعضی جاها دیدم برای توصیف افرادی که کاربر نرم‌افزار‌های آزاد و متن‌باز هستند از عبارت جامعه‌ی آزاد/متن‌باز استفاده میشه. برای من سوال شد که جامعه‌ی متن‌باز یعنی چه؟ به خاطر همین این عبارت رو به روش خودم تحلیل کردم. در ادامه تحلیل عبارت جامعه‌ی متن‌باز، بعد از اون معرفی عبارت جایگزین و با معنا و در آخر هم توضیح این که چرا واژه‌ی ازاد نسبت به متن‌باز کامل‌تر است.

جامعه‌ی متن‌باز

برای من سوال شد که جامعه‌ی متن باز یعنی چه؟ نرم‌افزار متن‌باز معنی داره یعنی نرم افزاری که افراد به متن ( source) برنامه دسترسی دارند. اما جامعه‌ی متن‌باز چی؟ مگه جامعه متن داره؟ اگه متن داره متن جامعه دقیقن کجاشه؟ بر فرض متن جامعه هم پیدا شد؟ چجوری میشه متن جامعه رو بست یا باز گذاشت؟

یه خورده با دید طنز به قضیه نگاه کنیم، شاید منظور از جامعه‌ی متن‌باز، توصیف افرادی هست که متن‌بازی می‌کنند مثلن می‌گیم: فلانی «متن‌بازی می‌کرد-مثل کفتربازی-»۱. ولی باز هم سوال پیش میاد چجوری میشه متن‌بازی کرد. مثلن یه متن می‌نویسیم و به جای توپ باهاش فوتبال بازی می‌کنیم یا این که روی توپ متن می‌نویسیم و باهاش بازی‌ها توپی رو انجام می‌دیم. مثلن میشه گفت فلانی خیلی خوب متن‌بازی می‌کنه همه رو شکست میده.

خب دیگه زیاد با متن‌باز شوخی نکنیم. متن‌باز صفتی است برای گروهی از نرم‌افزار‌ها. متن‌باز صفت جامعه نیست. عبارت جایگزین مناسب اینه : «جامعه‌ی کاربران نرم‌افزار‌های متن‌باز»

در واژگان فارسی واژه‌ی آزاد از متن‌باز کامل‌تره. مثلن وقتی می‌گیم جامعه‌ی آزاد یعنی جامعه‌ای که در اون افراد دارای صفت آزادی هستند. این آزادی تونسته وارده‌ی حوزه‌ی نرم‌افزار بشه و نرم‌افزار آزاد رو به وجود آورده. ولی متن‌باز تنها می‌تونه صفت نرم‌افزار و شعر و داستان و پدیده‌هایی باشه که دارای متن هستند.




۱-
تاجر مورد بحث

        در علوم ادبی دستی داشت

شعربازی می‌کرد-مثل کفتربازی-‌ (سید حسن حسینی) متن کامل شعر

۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰ ۲۷ شهریور ۹۳ ، ۲۱:۱۲
سعید علیجانی


توضیح : این مطلب دارای دو قسمت می‌باشد. قسمت اول توضیح واژه‌ی آزاد در نرم‌افزار آزاد و قسمت دوم بیان این که واژه‌ی آزاد در فارسی با چه مفاهیمی در جاهای مختلف استفاده شده است.

قسمت اول- واژه آزاد در نرم‌افزار آزاد

برای توضیح دادن نرم‌آزاد همیشه از این عبارت استفاده میشه که « نرم‌افزار آزاد درباره آزادی است، نه قیمت.» یعنی واژه‌ی آزاد در زبان انگلیسی (free) دو تا مفهموم داره. یک- آزادی مانند آزادی بیان دو- رایگان بودن. و در مورد نرم‌افزار آزاد:

نرم‌افزار آزاد در مورد آزادی کاربران برای اجرا، کپی، توزیع، بررسی، تغییر و بهبود دادن نرم‌افزار می‌باشد. بطور دقیق‌تر نرم‌افزار آزاد به چهار نوع آزادی برای کاربران یک نرم‌افزار اشاره می‌کند:
  • آزادی برای اجرای برنامه برای هر منظوری (آزادی ۰)
  • آزادی برای مطالعه و بررسی چگونگی عملکرد برنامه و تغییر آن برای نیاز خود (آزادی ۱). دسترسی به کد منبع یک پیش‌شرط برای این آزادی می‌باشد.
  • آزادی برای توزیع مجدد کپی‌هایی از آن، بنابراین شما می‌توانید به همسایگان خود کمک کنید (آزادی ۲).
  • آزادی برای بهبود برنامه و انتشار این تغییرات برای عموم، بنابراین تمام جامعه از آن بهره می‌برند (آزادی ۳). دسترسی به کد منبع یک پیش‌شرط برای این آزادی می‌باشد.

این قسمت اشاره‌ای کوتاه به تعریف نرم‌افزار آزاد و این که واژه آزاد در نرم‌افزار آزاد به چه معناست. برای آشنایی بیشتر تعریف نرم‌افزار آزاد را در سایت گنو را بخوانید.


قسمت دوم- واژه‌ی آزاد در فارسی


داشتم به این فکر می‌کردم که واژه‌ی آزاد در دانشگاه آزاد به چه معناست؟ با توجه به توضیحات قسمت اول که واژه‌ی آزاد در نرم‌افزار آزاد به معنای آزادی‌، و در عبارتی مثل استفاده‌ی آزاد از اینترنت به معنای رایگان بودن است. اما دانشگاه آزاد به این دو مفهوم ارتباطی ندارد. مسئله این‌ گونه حل شد که دانشگاه آزاد در مقابل دانشگاه سراسری قرار دارد. ویژگی دانشگاه سراسری دشواری در قبول شدن در دانشگاه است. اما راحت‌تر می‌توان در دانشگاه آزاد قبول شد. پس واژه‌ی آزاد در دانشگاه آزاد به معنای راحت می‌باشد. یعنی دانشگاهی که قبول شدن در آن راحت است. به طور مثال به لباس‌های راحت و گشاد هم لباس آزاد گفته می‌شود.
در ادامه مثال‌هایی از مفاهیم مختلف واژه‌ی آزاد در فارسی

۱- آزاد به معنای آزادی: مانند دانش آزاد، نرم‌افزار آزاد، شغل آزاد
۲-آزاد به معنای رایگان: استفاده‌ی آزاد از اینترنت، عضویت آزاد در سایت
۳-آزاد به معنای راحت و سهل: دانشگاه آزاد
۴-آزاد به معنای راحت و گشاد: پیراهن آزاد
۵-آزاد به معنای گرفتار نبودن: اسیر و آزاد، پرنده‌ی آزاد

نکته: توجه به معانی واژه‌ها و استفاده‌ی درست از واژه‌ها بسیار مهم است.

پ ن: می‌خواستم این مطلب رو بیشتر بسطش بدم ولی به نظرم تا این میزان کافیه، فقط به نظرم خوبه که در مورد معانی واژه‌ها فکر بشه!

۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰ ۲۷ مرداد ۹۳ ، ۲۰:۰۰
سعید علیجانی